Эко-жаңылыктар

Тувалу жээктеринде кармалган балыктардан микропластик табылды — океандын эң алыскы аймактарында да булгануу сакталууда.

Изилдөө көрсөткөндөй, Тынч океандагы эң обочо мамлекеттердин биринде кармалган балыктардын 37%ында пластик бөлүкчөлөрү бар.

Дүйнөдөгү эң алыскы мамлекеттердин бири болгон Тувалунун сууларында деңиз балыктарынан микропластик табылган. Изилдөөнүн жыйынтыгына ылайык, аймактын географиялык обочолонушуна карабастан, текшерилген балыктардын 37,3%ында пластик бөлүкчөлөрү аныкталган.

Изилдөөчүлөр Фунафути атоллу аймагынан кармалган 44 түргө таандык 201 балыкты талдап чыгышкан. Изилдөө учурунда балыктардын ашказан-ичеги системасы каралып, дал ошол жерден өлчөмү 5 ммден кичине болгон микропластиктер табылган. Мындай булгануулар пластик калдыктарынын бузулушунан улам же түздөн-түз — мисалы, косметикалык каражаттардан жана өнөр жай кошундуларынан келип чыгат.

Окумуштуулардын айтымында, микропластик деңиз агымдары аркылуу кеңири таралып, азык чынжырларында топтолот. Ал балыктын организмине киргенде ички органдарга зыян келтирип, жүрүм-турумуна, зат алмашуусуна жана көбөйүү функцияларына таасир этиши мүмкүн.

Ошол эле учурда Тувалудагы булгануу деңгээли өнөр жайы өнүккөн аймактарга салыштырмалуу төмөн. Мисалы, АКШ жээктеринде мурда изилденген балыктардын дээрлик 99%ында микропластик табылган. Бирок бул маалыматтардын мааниси булганган балыктардын үлүшүнөн көрө, жергиликтүү калктын аялуу абалы менен байланыштуу.

Адистер белгилешкендей, Тынч океанындагы өлкөлөр үчүн балык негизги белок булагы болуп саналат. Ошондуктан деңиз организмдеринде микропластиктин болушу калктын саламаттыгына түздөн-түз коркунуч жаратат. Буга чейин микропластик адам организминен да — канынан, плацентасынан жана мээ ткандарынан табылганы илимий коомчулуктун тынчсыздануусун күчөтүүдө.

Окумуштуулар мындай жыйынтыктар бул көйгөйдүн глобалдык мүнөзүн тастыктап турганын белгилешет: микропластик тоолуу аймактардан тартып океандын терең катмарларына чейин ар кандай экосистемаларда кездешет. Бул жагдайда кичи арал мамлекеттери өзгөчө аялуу: алар деңиз ресурстарына көз каранды болуп, ошол эле учурда булгануунун сырттан келген булактарына дуушар болушат.

Булак: НИА"Экология" https://nia.eco/2026/03/05/112061/